In een energiehub werken ondernemers samen in hun energiemanagement, wat hen in staat stelt meer te bereiken, dan ze individueel kunnen. "Als je bij elkaar op de middenspanningsring zit, dan hoor je voor de netbeheerder bij elkaar," legt Floris van Elzakker van Smart Energy NL uit. "Samenwerking biedt de kans om samen meer te kunnen, dan alleen."

De kansen van energiehubs
Voordat we het over energiehubs hebben, begint Floris met een korte geschiedenisles. Netbeheerders hadden het jarenlang overzichtelijk: ze waren verantwoordelijk voor de bouw en het beheer van energienetten. Hierbij moesten ze zorgen voor lage kosten en hoge betrouwbaarheid. Eén van de manieren om lage prijzen te garanderen, was om de netten niet te ontwerpen op het totale gecontracteerde vermogen, maar op basis van het daadwerkelijk gebruik, wat veel lager ligt. Doordat gebruikers jarenlang hetzelfde vaste gebruiksprofiel hadden, kon met voldoende zekerheid vastgesteld worden wat er nodig was. Hierdoor hebben alle Nederlanders jarenlang voor een dubbeltje op de, prima functionerende, eerste rang kunnen zitten.

De Energietransitie brengt verandering in de gebruiksprofielen. Het is vooral de piekbelasting -de hoeveelheid stroom die op één moment verplaatst moet worden- die voor problemen zorgt. Om deze pieken op te vangen, moet er meer transportcapaciteit gerealiseerd worden. Dit is daarmee één van de redenen van netcongestie. Energiehubs kunnen hier een antwoord op zijn: als je het gezamenlijk voor elkaar krijgt om de pieken te beperken, dan kan er op individueel niveau ineens veel meer.

Samenwerken is de sleutel
Een energiehub biedt, mits goed ingericht, absoluut kansen. "Het heeft geen zin om simpelweg te kijken naar het dal van je buurman en dat volledig te gebruiken, omdat die ruimte er niet altijd is" stelt Van Elzakker, waarbij hij verwijst naar de geschiedenisles die hij net gegeven heeft. "Een energiehub wordt succesvol door het combineren van drie elementen: opwek binnen de energiehub (vaak zon, maar denk ook aan een batterij of een gasturbine), verbruik van de bedrijven in de energiehub en de (live) transportcapaciteit van de netbeheerder. Flexibiliteit is daarbij het sleutelwoord. Des te beter je in staat bent om jouw opwek en verbruik aan te passen, des te meer er gezamenlijk mogelijk is.”

“Een voorbeeld: stel drie bedrijven zijn bereid om samen te gaan werken. Daarbij heeft bedrijf A om 9 uur veel stroom nodig, bedrijf B om 13 uur, en bedrijf C om 17 uur. Als je deze drie bedrijven in een energiehub samen laat werken, dan kan het zo zijn dat bedrijf B en C om 9 uur in de ochtend hun stroomverbruik kunnen verminderen, waardoor bedrijf A om 9 uur juist meer kan gaan verbruiken. Om het beeldend te maken: een koelbedrijf kan bijvoorbeeld extra koelen op rustige momenten, zodat het minder vermogen nodig heeft wanneer een ander bedrijf op een later moment op de dag juist meer stroom vraagt. Goed lokaal samenwerken geeft enorm veel kansen."

Extra voordelen en toekomstperspectief
Een andere kans is het benutten van duurzame energie. "Als de buurman veel zonne-energie opwekt en niet alles zelf gebruikt, kan een ander bedrijf binnen de hub die stroom direct inzetten. Ook gezamenlijke investeringen in flexibele energieoplossingen, zoals batterijen, gasturbines en laadinfrastructuur, worden hiermee extra rendabel," zegt Van Elzakker. "Samen kun je assets gebruiken die individueel te duur zouden zijn."
Elektrisch vervoer speelt ook een rol. "Een elektrische vrachtwagen kan bijvoorbeeld tot twaalf uur stilstaan, maar is vaak al in vijf uur opgeladen. Die zeven uur extra connectietijd geeft flexibiliteit om laadtijden slim te spreiden binnen de hub. Dit is niet eens een kwestie van productieprocessen aanpassen, zoals in het gegeven voorbeeld van het koelbedrijf, maar van slim lokaal energiemanagement."

Van Elzakker komt voor de zekerheid nog even met een winstwaarschuwing: "Gebruik en opwek moet je afstemmen binnen de hub en binnen de totale transportcapaciteit. Waarbij je moet opletten dat je niet uit de bocht vliegt. Floris haalt het eerdere voorbeeld aan: Als bedrijf A om 9 uur extra gaat gebruiken, terwijl bedrijven B en C níet hun verbruik verminderen, dan overbelast je het net alsnog.

De kracht van een energiehub zit in slimme afstemming en samenwerking. Het vergt duidelijke afspraken tussen ondernemers en een goed lokaal energiesysteem. Dit is waar de toekomst ligt en we zien dat pilots nu aantonen dat dit echt potentie heeft."

De ontwikkeling van energiehubs staat nog in de kinderschoenen en wordt door toezichthouder ACM nauwlettend gevolgd. "We zitten midden in een leerproces. Het is niet zo dat er morgen duizend hubs bij kunnen komen, maar we leren van pilots en verwachten dat daarna fors opgeschaald wordt. Dit is een kansrijke ontwikkeling waar ondernemers echt mee verder lijken te kunnen."