De energietransitie zet het energiesysteem onder druk. Meer duurzame elektriciteitsopwekking, piekbelastingen en een groeiend aantal elektrische verbruikers vragen om slimme oplossingen. Gelijkspanning (DC) krijgt daarin steeds meer aandacht. Volgens Dennis Honing van AEP Hybrid Power is dat geen hype, maar een structurele ontwikkeling, míts je het op de juiste plek toepast.

AEP Hybrid Power begon zo’n 25 jaar geleden met ultracapacitors, ook wel supercapacitors genoemd. ‘Dat is een opslagtechniek die lijkt op een batterij, maar dan voor heel korte tijd veel energie kan leveren. Het is een perfecte technologie voor het opvangen van pieken van enkele seconden tot een minuut,’ legt Honing uit. ‘Je gebruikt ze niet als stand-alone oplossing, maar altijd in combinatie met een primaire energiebron. Het doel is die bron voor extreme situaties te ontlasten.’ Die ontlasting is juist nu relevant. In vrijwel alle sectoren nemen dynamische belastingen toe. Apparaten hebben inschakelpieken die niet altijd zonder meer uit het net, een batterij of een dieselgenerator te halen zijn. ‘Zo’n piek kun je perfect opvangen met zo’n supercapacitor. Dat principe noemen wij hybrid power.’

DC sterk in opkomst
Vanuit die hybride systemen werkte AEP al vroeg met gelijkspanning, DC genaamd. ‘Ultracapacitors zijn DC-componenten. Daardoor zijn wij al jarenlang met DC en met AC bezig want in de praktijk moet je vaak DC omzetten naar AC of andersom. Dit doen we met onze high-end power converters. Wij bouwen systemen voor zowel DC- als AC-netten met vermogens tot meerdere Megawatt.’ De laatste jaren zien we de balans structureel verschuiven. De energietransitie zorgt voor een sterke toename van decentrale opwekking. Zonnepanelen zijn daar het bekendste voorbeeld van, maar ook hydrogen-systemen. Deze energiebronnen werken volledig op DC. Bovendien zie je dat zowel aan de opwekkende als aan de verbruikende kant steeds meer DC-componenten zitten. Dat is geen toeval,’ zegt Honing. ‘Voor lange afstand energietransporten heeft DC voordelen vanwege de lagere verliezen.’ Dit heeft onder andere te maken met het niet hebben van het zogenoemde skin-effect. Bij wisselspanning loopt de stroom vooral langs de buitenkant van de geleider. Bij DC verdeelt de stroom zich gelijkmatiger over de kabel. Dat betekent efficiënter gebruik van koper, minder verliezen en in sommige gevallen zelfs dunnere kabels.’ Niet voor niets wordt DC nu op hoogspanningsniveau steeds vaker toegepast. ‘In Duitsland zijn ze daar al volop mee bezig.’

Wanneer AC verstandiger blijft
‘We moeten ook eerlijk blijven, toch is DC niet altijd de beste keuze. Het hangt volledig van de applicatie af, benadrukt Honing. Een belangrijk nadeel van DC zit in het afschakelen. Wisselspanning met 50 Hz gaat honderd keer per seconde door nul. Dat maakt afschakelen relatief eenvoudig. Bij DC heb je continu spanning en stroom. Als je dat onderbreekt, kan er een vlamboog ontstaan. Dat maakt schakelen complexer. Vanwege de groei in DC-toepassingen komen er steeds meer beveiligingsproducten beschikbaar waardoor het alsnog makkelijker wordt om voor DC te kiezen.’

Waarom AC? Historisch gezien werd energie opgewekt met generatoren die wisselspanning leverden. Ook het transformeren van de spanning kan bij wisselspanning eenvoudig worden gedaan door transformatoren. ‘Daarom is het hele elektriciteitsnet op AC gebouwd. Dat verander je niet van vandaag op morgen.’ Voor kleinere of minder complexe systemen heeft DC daarom niet altijd meerwaarde. ‘Veel componenten zijn gestandaardiseerd op AC, waardoor ze goedkoper zijn. In zulke gevallen blijft AC gewoon de meest praktische keuze.’

DC en AC, een goeie combinatie in de energie transitie
In moderne gebouwen en bij emissieloos bouwen groeit de rol van DC snel. Denk aan PV-installaties, batterypacks, ledverlichting, laadinfrastructuur en dataruimtes. ‘Onder meer op bouwplaatsen en in datacenters zie je meer en meer DC-netten opkomen,’ zegt Honing. De redenen zijn helder: minder omzettingsverliezen, eenvoudiger koppelen van elektriciteitsopwekking, opslag en verbruik en apparatuur. De conclusie is genuanceerd. Gelijkspanning is geen vervanging van wisselspanning, maar een waardevolle aanvulling. ‘Het is geen one size fits all,’ vat Honing samen. ‘Maar als je kijkt naar waar de energietransitie naartoe gaat, dan is DC op veel plekken simpelweg de meest logische keuze.’

AEP Hybrid Power is exposant op Vakbeurs Energie 2026.